{
 "_kaynak": {
  "veri": "YFull YTree v14.06.00",
  "adres": "https://www.yfull.com/tree/",
  "erisim": "22 Ekim 2026",
  "uretim": "calisma/3c/yfull_indir.py + calisma/3c/agac_uret.py",
  "kapsam": "Sitenin anlattığı dallar ve onları köke bağlayan ara düğümler; YFull ağacının tamamı değil.",
  "ornek": {
   "yontem": "calisma/3c/ornek_say.py · YFull YTree açık ağaç sayfaları, 86 sayfa",
   "tarih": "22 Ekim 2026",
   "toplam": 58959,
   "toplam_metin": "58.959",
   "ticari_yuzde": "%87,3",
   "bilimsel_yuzde": "%12,7",
   "adna_yuzde": "%4,2",
   "ulke_sayisi": 187,
   "turkiye": "999",
   "ilk_dort": "Suudi Arabistan 7.174, Rusya 4.312, ABD 2.733, Çin 2.046"
  },
  "yas_birimi": "ybp = yıl önce (YFull'un kendi ölçütü; arkeolojideki 1950 ölçütlü BP DEĞİLDİR). TMRCA = bu dalın bugün örneklenmiş taşıyıcılarının ortak atası (ölçülen değer). formed = üst dalın TMRCA'sı; dalın doğum tarihi değil, en erken olabileceği tarih."
 },
 "dugumler": [
  {
   "id": "C",
   "ad": "C-M130",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "CF",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    62700,
    69100
   ],
   "tmrca_ga": [
    46400,
    51300
   ],
   "formed": 65900,
   "tmrca": 48800,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 39400,
     "alt": 15800,
     "ust": 131500,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "9 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında C-M216 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    },
    {
     "yas": 50865,
     "alt": 49191,
     "ust": 52699,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,74",
     "yontem": "eski DNA kalibrasyonu",
     "n": "456 dizi",
     "kaynak": "karmin2015",
     "not": "değer Balinova vd. 2019'un kalibrasyon noktası olarak aktarılır",
     "kaynak_ad": "Karmin vd. 2015",
     "doi": "10.1101/gr.186684.114"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "C-CTS11990",
   "ad": "C-CTS11990",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-CTS2657",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    8900,
    11200
   ],
   "tmrca_ga": [
    7100,
    9200
   ],
   "formed": 10000,
   "tmrca": 8100
  },
  {
   "id": "C-CTS2657",
   "ad": "C-CTS2657",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-Z1300",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    9300,
    11000
   ],
   "tmrca_ga": [
    8900,
    11200
   ],
   "formed": 10100,
   "tmrca": 10000
  },
  {
   "id": "C-CTS8579",
   "ad": "C-CTS8579",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-CTS11990",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    7100,
    9200
   ],
   "tmrca_ga": [
    6100,
    8100
   ],
   "formed": 8100,
   "tmrca": 7100
  },
  {
   "id": "C-F1067",
   "ad": "C-F1067",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-M217",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    31200,
    36800
   ],
   "tmrca_ga": [
    31200,
    36800
   ],
   "formed": 34000,
   "tmrca": 34000
  },
  {
   "id": "C-F1699",
   "ad": "C-F1699",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-F3447",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    14900,
    17400
   ],
   "tmrca_ga": [
    12900,
    15500
   ],
   "formed": 16100,
   "tmrca": 14200,
   "hakemli_yok": "Hakemli yaş bulunamadı; Wang M. vd. 2025'in yaş tablosu bu düğümü kapsamaz."
  },
  {
   "id": "C-F2613",
   "ad": "C-F2613",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-F1067",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    31200,
    36800
   ],
   "tmrca_ga": [
    9900,
    11800
   ],
   "formed": 34000,
   "tmrca": 10800
  },
  {
   "id": "C-F3447",
   "ad": "C-F3447",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-L1373",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14400,
    17800
   ],
   "tmrca_ga": [
    14900,
    17400
   ],
   "formed": 16100,
   "tmrca": 16100
  },
  {
   "id": "C-F3796",
   "ad": "C-F3796",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-Y11121",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    2400,
    3600
   ],
   "tmrca_ga": [
    2200,
    3200
   ],
   "formed": 3000,
   "tmrca": 2700,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 2576,
     "alt": 1975,
     "ust": 3178,
     "aralik_turu": "hpd95",
     "hiz": "—",
     "yontem": "tam Y dizisi, BEAST",
     "n": "34 dizi",
     "kaynak": "wei2018",
     "kaynak_ad": "Wei vd. 2018",
     "doi": "10.1038/s41431-017-0012-3"
    },
    {
     "yas": 1000,
     "alt": 700,
     "ust": 1300,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "—",
     "yontem": "Y-STR çeşitliliği, BATWING",
     "n": "16 nüfus",
     "kaynak": "zerjal2003",
     "not": "SNP öncesi “Yıldız Kümesi” tanımı; Wei vd. 2018 bu yaşı ve Cengiz Han bağını reddeder",
     "kaynak_ad": "Zerjal vd. 2003",
     "doi": "10.1086/367774"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "C-L1373",
   "ad": "C-L1373 (C2b1a)",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-M217",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    31200,
    36800
   ],
   "tmrca_ga": [
    14400,
    17800
   ],
   "formed": 34000,
   "tmrca": 16100,
   "hakemli_yok": "Doğrudan yaş yok. Alt sınır: Brezilya'da 9.850 yıllık bir birey (Lapa do Santo CP19) C-L1373* taşır."
  },
  {
   "id": "C-M217",
   "ad": "C-M217 (C2)",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    46400,
    51300
   ],
   "tmrca_ga": [
    31200,
    36800
   ],
   "formed": 48800,
   "tmrca": 34000,
   "hakemli_yok": "Erişilen hakemli ana metinlerin hiçbiri C-M217 kökü için doğrudan TMRCA vermiyor."
  },
  {
   "id": "C-M407",
   "ad": "C-M407",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-Y13856",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    6100,
    8100
   ],
   "tmrca_ga": [
    3400,
    5100
   ],
   "formed": 7100,
   "tmrca": 4200,
   "hakemli_yok": "Ana metinde kök yaşı yok; alt dallar F8465 ~860, F8536 ~440 yıl olarak verilmiştir."
  },
  {
   "id": "C-M48",
   "ad": "C-M48",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-F1699",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    12900,
    15500
   ],
   "tmrca_ga": [
    3000,
    4400
   ],
   "formed": 14200,
   "tmrca": 3700,
   "hakemli_yok": "Kök için hakemli yaş yok; yayınlar yalnız alt dalları (ör. C3c1b-F6379 ~1.500 yıl) tarihlendiriyor."
  },
  {
   "id": "C-M504",
   "ad": "C-M504",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-F1699",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    12900,
    15500
   ],
   "tmrca_ga": [
    5800,
    8300
   ],
   "formed": 14200,
   "tmrca": 7000,
   "hakemli_yok": "Hakemli yaş bulunamadı. Wang M. vd. 2025'in Ek Tablo S6'sı C2a içinde yalnız F1756 → F3917 → F3830 → F10085 → F9721 → FGC28857 → HX1998 zincirini tarihlendirir; bu ağaçta düğüm olarak tutulan M504 o zincirde yer almaz."
  },
  {
   "id": "C-Y11121",
   "ad": "C-Y11121",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-Y4464",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    2800,
    4100
   ],
   "tmrca_ga": [
    2400,
    3600
   ],
   "formed": 3400,
   "tmrca": 3000
  },
  {
   "id": "C-Y13856",
   "ad": "C-Y13856",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-CTS8579",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    6100,
    8100
   ],
   "tmrca_ga": [
    6100,
    8100
   ],
   "formed": 7100,
   "tmrca": 7100
  },
  {
   "id": "C-Y4464",
   "ad": "C-F1918 (C2a1a3)",
   "sayfa": "c2_m48.html",
   "ata": "C-M504",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    5800,
    8300
   ],
   "tmrca_ga": [
    2800,
    4100
   ],
   "formed": 7000,
   "tmrca": 3400,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 2896,
     "alt": 2256,
     "ust": 3602,
     "aralik_turu": "hpd95",
     "hiz": "—",
     "yontem": "tam Y dizisi, BEAST (bModelTest)",
     "n": "20 dizi",
     "kaynak": "wei2018",
     "not": "yayında C2b1a3-F1918 adıyla; ikinci modelle 2.868 [2.261–3.566]",
     "kaynak_ad": "Wei vd. 2018",
     "doi": "10.1038/s41431-017-0012-3"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "C-Z1300",
   "ad": "C-Z1300",
   "sayfa": null,
   "ata": "C-F2613",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    9900,
    11800
   ],
   "tmrca_ga": [
    9300,
    11000
   ],
   "formed": 10800,
   "tmrca": 10100
  },
  {
   "id": "CF",
   "ad": "CF-P143",
   "sayfa": null,
   "ata": "CT",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    65200,
    71800
   ],
   "tmrca_ga": [
    62700,
    69100
   ],
   "formed": 68500,
   "tmrca": 65900,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 47900,
     "alt": 19200,
     "ust": 159800,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "378 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında CR-P143 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "CT",
   "ad": "CT-M168",
   "sayfa": null,
   "ata": null,
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    83600,
    92500
   ],
   "tmrca_ga": [
    65200,
    71800
   ],
   "formed": 88000,
   "tmrca": 68500,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 48700,
     "alt": 19500,
     "ust": 162400,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "427 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında DR-M168 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "DE",
   "ad": "DE",
   "sayfa": null,
   "ata": "CT",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    65200,
    71800
   ],
   "tmrca_ga": [
    62100,
    68300
   ],
   "formed": 68500,
   "tmrca": 65200
  },
  {
   "id": "E",
   "ad": "E",
   "sayfa": null,
   "ata": "DE",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    62100,
    68300
   ],
   "tmrca_ga": [
    48400,
    56300
   ],
   "formed": 65200,
   "tmrca": 52300
  },
  {
   "id": "E-M215",
   "ad": "E-M215",
   "sayfa": null,
   "ata": "E-M5557",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    38700,
    44200
   ],
   "tmrca_ga": [
    32100,
    37300
   ],
   "formed": 41400,
   "tmrca": 34600
  },
  {
   "id": "E-M35",
   "ad": "E-M35",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "E-M215",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    32100,
    37300
   ],
   "tmrca_ga": [
    22100,
    25700
   ],
   "formed": 34600,
   "tmrca": 23900,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 25000,
     "alt": 20000,
     "ust": 30000,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,716",
     "yontem": "BEAST, eski genomlarla kalibre",
     "n": "33 dizi",
     "kaynak": "trombetta2015",
     "kaynak_ad": "Trombetta vd. 2015",
     "doi": "10.1093/gbe/evv118"
    },
    {
     "yas": 17800,
     "alt": 15400,
     "ust": 20500,
     "aralik_turu": "hpd95",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "13 Avrupa dizisi",
     "kaynak": "batini2015",
     "not": "güven aralıkları Trombetta ile örtüşmüyor; örneklem yalnız Avrupa'dan, Afrika'daki derin dalları kapsamıyor",
     "kaynak_ad": "Batini vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ncomms8152"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "E-M5479",
   "ad": "E-M5479",
   "sayfa": null,
   "ata": "E",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    48400,
    56300
   ],
   "tmrca_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "formed": 52300,
   "tmrca": 51100
  },
  {
   "id": "E-M5557",
   "ad": "E-M5557",
   "sayfa": null,
   "ata": "E-P177",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "tmrca_ga": [
    38700,
    44200
   ],
   "formed": 51100,
   "tmrca": 41400
  },
  {
   "id": "E-P147",
   "ad": "E-P147",
   "sayfa": null,
   "ata": "E-M5479",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "tmrca_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "formed": 51100,
   "tmrca": 51100
  },
  {
   "id": "E-P177",
   "ad": "E-P177",
   "sayfa": null,
   "ata": "E-P147",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "tmrca_ga": [
    47400,
    55000
   ],
   "formed": 51100,
   "tmrca": 51100
  },
  {
   "id": "F",
   "ad": "F-M89",
   "sayfa": null,
   "ata": "CF",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    62700,
    69100
   ],
   "tmrca_ga": [
    46300,
    51400
   ],
   "formed": 65900,
   "tmrca": 48800,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 35200,
     "alt": 14100,
     "ust": 117200,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "369 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında FR-M213 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "G",
   "ad": "G-M201",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "GHIJK",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    46200,
    50900
   ],
   "tmrca_ga": [
    23300,
    27200
   ],
   "formed": 48500,
   "tmrca": 25200,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 23100,
     "alt": 9200,
     "ust": 77000,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "23 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "G-CTS2488",
   "ad": "G-CTS2488",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-CTS574",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "tmrca_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "formed": 14500,
   "tmrca": 14500
  },
  {
   "id": "G-CTS574",
   "ad": "G-CTS574",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-L30",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "tmrca_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "formed": 14500,
   "tmrca": 14500
  },
  {
   "id": "G-L1259",
   "ad": "G-L1259",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-P15",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    16500,
    19800
   ],
   "tmrca_ga": [
    15800,
    18300
   ],
   "formed": 18100,
   "tmrca": 17000
  },
  {
   "id": "G-L30",
   "ad": "G-L30",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-L1259",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    15800,
    18300
   ],
   "tmrca_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "formed": 17000,
   "tmrca": 14500
  },
  {
   "id": "G-P15",
   "ad": "G-P15",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-Y238",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    19200,
    22600
   ],
   "tmrca_ga": [
    16500,
    19800
   ],
   "formed": 20800,
   "tmrca": 18100
  },
  {
   "id": "G-P287",
   "ad": "G-P287",
   "sayfa": null,
   "ata": "G",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    23300,
    27200
   ],
   "tmrca_ga": [
    23300,
    26700
   ],
   "formed": 25200,
   "tmrca": 25000
  },
  {
   "id": "G-P303",
   "ad": "G-P303",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "G-CTS2488",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    13300,
    15600
   ],
   "tmrca_ga": [
    10500,
    12000
   ],
   "formed": 14500,
   "tmrca": 11200,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 12545,
     "alt": 10276,
     "ust": 14815,
     "aralik_turu": "se",
     "hiz": "6,9×10⁻⁴ / 25 yıl",
     "yontem": "Y-STR varyansı (ASD₀), evrimsel etkin hız",
     "n": "301 kromozom",
     "kaynak": "rootsi2012",
     "not": "Ek Tablo S4 “P303 Total”: 12.545 ± 2.269 yıl (± değeri kaynağın kendi sütun başlığıyla SE'dir, %95 aralık değil). Ana metin aynı değeri 12.600 diye yuvarlar. STR varyansına dayalı bu yaşlar tam dizi TMRCA'larıyla doğrudan karşılaştırılamaz; yazarların kendi uyarısına göre evrimsel hız sürümü üst sınırdır.",
     "kaynak_ad": "Rootsi vd. 2012",
     "doi": "10.1038/ejhg.2012.86"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "G-Y238",
   "ad": "G-Y238",
   "sayfa": null,
   "ata": "G-P287",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    23300,
    26700
   ],
   "tmrca_ga": [
    19200,
    22600
   ],
   "formed": 25000,
   "tmrca": 20800
  },
  {
   "id": "GHIJK",
   "ad": "GHIJK",
   "sayfa": null,
   "ata": "F",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    46300,
    51400
   ],
   "tmrca_ga": [
    46200,
    50900
   ],
   "formed": 48800,
   "tmrca": 48500
  },
  {
   "id": "HIJK",
   "ad": "HIJK",
   "sayfa": null,
   "ata": "GHIJK",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    46200,
    50900
   ],
   "tmrca_ga": [
    46200,
    50900
   ],
   "formed": 48500,
   "tmrca": 48500
  },
  {
   "id": "I",
   "ad": "I-M170",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "IJ",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    40300,
    45700
   ],
   "tmrca_ga": [
    25200,
    29800
   ],
   "formed": 42900,
   "tmrca": 27500,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 20600,
     "alt": 8200,
     "ust": 68600,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "76 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "IJ",
   "ad": "IJ",
   "sayfa": null,
   "ata": "IJK",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    44600,
    49700
   ],
   "tmrca_ga": [
    40300,
    45700
   ],
   "formed": 47200,
   "tmrca": 42900
  },
  {
   "id": "IJK",
   "ad": "IJK",
   "sayfa": null,
   "ata": "HIJK",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    46200,
    50900
   ],
   "tmrca_ga": [
    44600,
    49700
   ],
   "formed": 48500,
   "tmrca": 47200
  },
  {
   "id": "J",
   "ad": "J",
   "sayfa": null,
   "ata": "IJ",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    40300,
    45700
   ],
   "tmrca_ga": [
    29200,
    34000
   ],
   "formed": 42900,
   "tmrca": 31600
  },
  {
   "id": "J-BY114993",
   "ad": "J-BY114993",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-Y164969",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    1650,
    2200
   ],
   "tmrca_ga": [
    1650,
    2200
   ],
   "formed": 1950,
   "tmrca": 1950
  },
  {
   "id": "J-L581",
   "ad": "J-L581",
   "sayfa": "j_ph1795.html",
   "ata": "J-PF5008",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    16500,
    19400
   ],
   "tmrca_ga": [
    14100,
    16900
   ],
   "formed": 17900,
   "tmrca": 15500,
   "hakemli_yok": "Hakemli bir makalede tarihlendirilmemiş. Y-DNA bağlamında yalnız bir kongre özetinde (Bánfai vd. 2022, Osmanlı hanedanı) geçer; kongre özeti hakem denetiminden geçmiş tam metin değildir."
  },
  {
   "id": "J-M410",
   "ad": "J2a-M410",
   "sayfa": "j_ph1795.html",
   "ata": "J2",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    25500,
    29700
   ],
   "tmrca_ga": [
    17600,
    20400
   ],
   "formed": 27600,
   "tmrca": 18900,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 15200,
     "alt": 13200,
     "ust": 17300,
     "aralik_turu": "hpd95",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "15 Avrupa dizisi",
     "kaynak": "batini2015",
     "not": "Hallast vd. 2015 de 15,2 bin yıl verir; aynı hız ve örtüşen veri, bağımsız doğrulama değil",
     "kaynak_ad": "Batini vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ncomms8152"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "J-PF4993",
   "ad": "J-PF4993",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-PF5033",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    7700,
    9600
   ],
   "tmrca_ga": [
    7700,
    9600
   ],
   "formed": 8700,
   "tmrca": 8700
  },
  {
   "id": "J-PF5000",
   "ad": "J-PF5000",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-Z37823",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14100,
    16900
   ],
   "tmrca_ga": [
    9100,
    11400
   ],
   "formed": 15500,
   "tmrca": 10200
  },
  {
   "id": "J-PF5008",
   "ad": "J-PF5008",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-M410",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    17600,
    20400
   ],
   "tmrca_ga": [
    16500,
    19400
   ],
   "formed": 18900,
   "tmrca": 17900
  },
  {
   "id": "J-PF5016",
   "ad": "J-PF5016",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-PF4993",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    7700,
    9600
   ],
   "tmrca_ga": [
    6600,
    8800
   ],
   "formed": 8700,
   "tmrca": 7700
  },
  {
   "id": "J-PF5033",
   "ad": "J-PF5033",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-PF5000",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    9100,
    11400
   ],
   "tmrca_ga": [
    7700,
    9600
   ],
   "formed": 10200,
   "tmrca": 8700
  },
  {
   "id": "J-PH1795",
   "ad": "J-PH1795",
   "sayfa": "j_ph1795.html",
   "ata": "J-Y164552",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    6500,
    8600
   ],
   "tmrca_ga": [
    1700,
    2400
   ],
   "formed": 7500,
   "tmrca": 2000,
   "hakemli_yok": "PubMed'de indekslenmiş hiçbir yayında geçmiyor; Europe PMC tam metin taramasındaki tek isabet konuyla ilgisiz (22 Ekim 2026)."
  },
  {
   "id": "J-Y164552",
   "ad": "J-Y164552",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-PF5016",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    6600,
    8800
   ],
   "tmrca_ga": [
    6500,
    8600
   ],
   "formed": 7700,
   "tmrca": 7500
  },
  {
   "id": "J-Y164812",
   "ad": "J-Y164812",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-BY114993",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    1650,
    2200
   ],
   "tmrca_ga": [
    950,
    2100
   ],
   "formed": 1950,
   "tmrca": 1500
  },
  {
   "id": "J-Y164969",
   "ad": "J-Y164969",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-PH1795",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    1700,
    2400
   ],
   "tmrca_ga": [
    1650,
    2200
   ],
   "formed": 2000,
   "tmrca": 1950
  },
  {
   "id": "J-Y209312",
   "ad": "J-Y209312",
   "sayfa": "j_ph1795.html",
   "ata": "J-Y164812",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    950,
    2100
   ],
   "tmrca_ga": [
    800,
    2000
   ],
   "formed": 1500,
   "tmrca": 1300,
   "hakemli_yok": "PubMed ve Europe PMC taramalarında hiç geçmiyor (22 Ekim 2026)."
  },
  {
   "id": "J-Z37823",
   "ad": "J-Z37823",
   "sayfa": null,
   "ata": "J-L581",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14100,
    16900
   ],
   "tmrca_ga": [
    14100,
    16900
   ],
   "formed": 15500,
   "tmrca": 15500
  },
  {
   "id": "J2",
   "ad": "J2",
   "sayfa": null,
   "ata": "J",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    29200,
    34000
   ],
   "tmrca_ga": [
    25500,
    29700
   ],
   "formed": 31600,
   "tmrca": 27600
  },
  {
   "id": "K",
   "ad": "K-M9",
   "sayfa": null,
   "ata": "IJK",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    44600,
    49700
   ],
   "tmrca_ga": [
    41400,
    49600
   ],
   "formed": 47200,
   "tmrca": 45400,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 32600,
     "alt": 13000,
     "ust": 108600,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "230 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında M/LT/NO/QR-M9 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "K-M2308",
   "ad": "K-M2308",
   "sayfa": null,
   "ata": "K2",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "K-M2335",
   "ad": "K-M2335",
   "sayfa": null,
   "ata": "K-M2308",
   "ilgi": false,
   "tmrca_ga": [
    37400,
    45600
   ],
   "tmrca": 41500
  },
  {
   "id": "K2",
   "ad": "K2",
   "sayfa": null,
   "ata": "K",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    41400,
    49600
   ],
   "tmrca_ga": [
    41400,
    49600
   ],
   "formed": 45400,
   "tmrca": 45400
  },
  {
   "id": "K2b",
   "ad": "K2b",
   "sayfa": null,
   "ata": "K2",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    41400,
    49600
   ],
   "tmrca_ga": [
    43000,
    45400
   ],
   "formed": 45400,
   "tmrca": 44300
  },
  {
   "id": "N",
   "ad": "N-M231",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "NO",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    34300,
    39300
   ],
   "tmrca_ga": [
    19800,
    24300
   ],
   "formed": 36800,
   "tmrca": 22000,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 13400,
     "alt": 5400,
     "ust": 44800,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "20 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "küçük örneklem ve hızlı hız; büyük olasılıkla düşük tahmin",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    },
    {
     "yas": 25313,
     "alt": 22764,
     "ust": 27934,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 2",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-CTS1678",
   "ad": "N-CTS1678",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-M2126",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    5300,
    7800
   ],
   "tmrca_ga": [
    5200,
    7100
   ],
   "formed": 6500,
   "tmrca": 6100
  },
  {
   "id": "N-CTS6967",
   "ad": "N-CTS6967 (N3a3'6)",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-Z1979",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    4600,
    5700
   ],
   "tmrca_ga": [
    4600,
    5700
   ],
   "formed": 5100,
   "tmrca": 5100,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 4995,
     "alt": 4353,
     "ust": 5700,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 9; yayında N3a3'6-CTS6967 (bir yerde N3a3'6-L392) adıyla",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-F1360",
   "ad": "N-F1360",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-L729",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14000,
    17200
   ],
   "tmrca_ga": [
    11900,
    16400
   ],
   "formed": 15600,
   "tmrca": 14100
  },
  {
   "id": "N-F1419",
   "ad": "N-F1419",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-TAT",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    10400,
    13200
   ],
   "tmrca_ga": [
    9300,
    11900
   ],
   "formed": 11800,
   "tmrca": 10600
  },
  {
   "id": "N-FGC10812",
   "ad": "N-FGC10812",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-L666",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    8000,
    11200
   ],
   "tmrca_ga": [
    8000,
    11200
   ],
   "formed": 9600,
   "tmrca": 9500
  },
  {
   "id": "N-L1026",
   "ad": "N-L1026",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-CTS6967",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    4600,
    5700
   ],
   "tmrca_ga": [
    3900,
    5400
   ],
   "formed": 5100,
   "tmrca": 4600,
   "hakemli_yok": "Ilumäe vd. 2016 “L1026” adını hiç kullanmaz. Ek Tablo S5'te bu dalın üstündeki düğüm (N3a3'6-CTS6967, düğüm 9) tarihlenmiştir; L1026'nın kendisi için hakemli bir yaş yok."
  },
  {
   "id": "N-L666",
   "ad": "N-L666",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-Y3048",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    11900,
    16400
   ],
   "tmrca_ga": [
    8000,
    11200
   ],
   "formed": 14100,
   "tmrca": 9600
  },
  {
   "id": "N-L708",
   "ad": "N-L708",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-F1419",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    9300,
    11900
   ],
   "tmrca_ga": [
    6500,
    9500
   ],
   "formed": 10600,
   "tmrca": 7900
  },
  {
   "id": "N-L729",
   "ad": "N-L729",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-Z4762",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    16200,
    19500
   ],
   "tmrca_ga": [
    14000,
    17200
   ],
   "formed": 17800,
   "tmrca": 15600
  },
  {
   "id": "N-M2019",
   "ad": "N-M2118 (N3a2)",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-CTS1678",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    5200,
    7100
   ],
   "tmrca_ga": [
    3800,
    6000
   ],
   "formed": 6100,
   "tmrca": 4900,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 7113,
     "alt": 6076,
     "ust": 8252,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "olcut": "ayrilma",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 8 (N3a2'6): N3a2 ile N3a3'6'nın ayrılma tarihi; YFull'un “oluşum” değerinin karşılığıdır, TMRCA'nın değil",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    },
    {
     "yas": 4490,
     "alt": 3594,
     "ust": 5394,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 50 (N3a2): dalın kendi TMRCA'sı",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-M2126",
   "ad": "N-M2126",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-Z4863",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    6400,
    8500
   ],
   "tmrca_ga": [
    5300,
    7800
   ],
   "formed": 7400,
   "tmrca": 6500
  },
  {
   "id": "N-P43",
   "ad": "N-P43 (N2)",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-Y3037",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    7500,
    9800
   ],
   "tmrca_ga": [
    3700,
    5000
   ],
   "formed": 8600,
   "tmrca": 4400,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 9314,
     "alt": 7802,
     "ust": 10888,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 67; yayında N2a adıyla",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-TAT",
   "ad": "N-TAT (M46/M178)",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-Z1956",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    14000,
    17200
   ],
   "tmrca_ga": [
    10400,
    13200
   ],
   "formed": 15600,
   "tmrca": 11800,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 12989,
     "alt": 11336,
     "ust": 14648,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 5; yayında N3 adıyla. Kalibrasyon belirsizliği de katılırsa aralık 10.802–15.173",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-Y3037",
   "ad": "N-Y3037",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-FGC10812",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    8000,
    11200
   ],
   "tmrca_ga": [
    7500,
    9800
   ],
   "formed": 9500,
   "tmrca": 8600
  },
  {
   "id": "N-Y3048",
   "ad": "N-Y3048",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-F1360",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    11900,
    16400
   ],
   "tmrca_ga": [
    11900,
    16400
   ],
   "formed": 14100,
   "tmrca": 14100
  },
  {
   "id": "N-Z1936",
   "ad": "N-Z1936",
   "sayfa": "n_m231.html",
   "ata": "N-L1026",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    3900,
    5400
   ],
   "tmrca_ga": [
    3700,
    5500
   ],
   "formed": 4600,
   "tmrca": 4500,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 4476,
     "alt": 3790,
     "ust": 5156,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 39; yayında N3a4-Z1936 adıyla",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "N-Z1956",
   "ad": "N-Z1956",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-L729",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14000,
    17200
   ],
   "tmrca_ga": [
    14000,
    17200
   ],
   "formed": 15600,
   "tmrca": 15600
  },
  {
   "id": "N-Z1979",
   "ad": "N-Z1979",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-CTS1678",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    5200,
    7100
   ],
   "tmrca_ga": [
    4600,
    5700
   ],
   "formed": 6100,
   "tmrca": 5100
  },
  {
   "id": "N-Z4762",
   "ad": "N-Z4762",
   "sayfa": null,
   "ata": "N",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    19800,
    24300
   ],
   "tmrca_ga": [
    16200,
    19500
   ],
   "formed": 22000,
   "tmrca": 17800
  },
  {
   "id": "N-Z4863",
   "ad": "N-Z4863",
   "sayfa": null,
   "ata": "N-L708",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    6500,
    9500
   ],
   "tmrca_ga": [
    6400,
    8500
   ],
   "formed": 7900,
   "tmrca": 7400
  },
  {
   "id": "NO",
   "ad": "NO-M214",
   "sayfa": null,
   "ata": "K-M2335",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    37400,
    45600
   ],
   "tmrca_ga": [
    34300,
    39300
   ],
   "formed": 41500,
   "tmrca": 36800,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 30000,
     "alt": 12000,
     "ust": 99900,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "39 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    },
    {
     "yas": 41900,
     "alt": 40175,
     "ust": 43591,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,76",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "94 yüksek kapsamlı dizi",
     "kaynak": "ilumae2016",
     "not": "Ek Tablo S5, düğüm 1. Bu bir model çıktısı değil, BEAST'in kalibrasyon noktasıdır; aralık kalibrasyon yaşının kendi belirsizliğidir (Karmin vd. 2015).",
     "kaynak_ad": "Ilumäe vd. 2016",
     "doi": "10.1016/j.ajhg.2016.05.025"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "O",
   "ad": "O-M175",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "NO",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    34300,
    39300
   ],
   "tmrca_ga": [
    28700,
    32400
   ],
   "formed": 36800,
   "tmrca": 30500,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 25600,
     "alt": 10200,
     "ust": 85300,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "19 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "not": "yayında O-P191 adıyla",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "P",
   "ad": "P-M45",
   "sayfa": null,
   "ata": "K2b",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    43000,
    45400
   ],
   "tmrca_ga": [
    40900,
    42000
   ],
   "formed": 44300,
   "tmrca": 41500,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 24200,
     "alt": 9700,
     "ust": 80600,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "179 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "P-M1254",
   "ad": "P-M1254",
   "sayfa": null,
   "ata": "P-V1651",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "P-P226",
   "ad": "P-P226",
   "sayfa": null,
   "ata": "P-P284",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "P-P284",
   "ad": "P-P284",
   "sayfa": null,
   "ata": "P-P337",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "P-P337",
   "ad": "P-P337",
   "sayfa": null,
   "ata": "P-M1254",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "P-V1651",
   "ad": "P-V1651",
   "sayfa": null,
   "ata": "P",
   "ilgi": false
  },
  {
   "id": "Q",
   "ad": "Q-M242",
   "sayfa": "q_m242.html",
   "ata": "P-P226",
   "ilgi": true,
   "tmrca_ga": [
    26500,
    31000
   ],
   "tmrca": 28700,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 22600,
     "alt": 9000,
     "ust": 75400,
     "aralik_turu": "hiz",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "Y-SNP sayımı (ρ)",
     "n": "5 dizi",
     "kaynak": "hallast2015",
     "kaynak_ad": "Hallast vd. 2015",
     "doi": "10.1093/molbev/msu327"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "Q-F1096",
   "ad": "Q-F1096",
   "sayfa": null,
   "ata": "Q-L472",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    24300,
    28100
   ],
   "tmrca_ga": [
    21700,
    25900
   ],
   "formed": 26200,
   "tmrca": 23700
  },
  {
   "id": "Q-L472",
   "ad": "Q-L472",
   "sayfa": "q_m242.html",
   "ata": "Q",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    26500,
    31000
   ],
   "tmrca_ga": [
    24300,
    28100
   ],
   "formed": 28700,
   "tmrca": 26200,
   "hakemli_yok": "Hakemli yazında yaşlandırılmamış; Grugni vd. 2019 bu SNP adını hiç kullanmaz."
  },
  {
   "id": "Q-L53",
   "ad": "Q-L53",
   "sayfa": null,
   "ata": "Q-L56",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    18600,
    21200
   ],
   "tmrca_ga": [
    16100,
    19300
   ],
   "formed": 19900,
   "tmrca": 17700
  },
  {
   "id": "Q-L54",
   "ad": "Q-L54",
   "sayfa": null,
   "ata": "Q-L53",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    16100,
    19300
   ],
   "tmrca_ga": [
    14100,
    16700
   ],
   "formed": 17700,
   "tmrca": 15400
  },
  {
   "id": "Q-L56",
   "ad": "Q-M346 (L56)",
   "sayfa": "q_m242.html",
   "ata": "Q-L472",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    24300,
    28100
   ],
   "tmrca_ga": [
    18600,
    21200
   ],
   "formed": 26200,
   "tmrca": 19900,
   "hakemli_yok": "Hakemli yaş bulunamadı (yayınlarda Q-M346 / Q-L56 kökü ayrı tarihlendirilmiyor)."
  },
  {
   "id": "Q-M1107",
   "ad": "Q-M1107",
   "sayfa": null,
   "ata": "Q-L54",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14100,
    16700
   ],
   "tmrca_ga": [
    14500,
    16400
   ],
   "formed": 15400,
   "tmrca": 15400
  },
  {
   "id": "Q-M25",
   "ad": "Q-M25",
   "sayfa": "q_m242.html",
   "ata": "Q-F1096",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    21700,
    25900
   ],
   "tmrca_ga": [
    14300,
    17100
   ],
   "formed": 23700,
   "tmrca": 15700,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 12400,
     "alt": 10200,
     "ust": 14600,
     "aralik_turu": "se",
     "hiz": "—",
     "yontem": "BEAST, antik birey uç tarihleriyle kalibre",
     "n": "152 dizi",
     "kaynak": "grugni2019",
     "not": "12,4 ± 2,2 bin yıl",
     "kaynak_ad": "Grugni vd. 2019",
     "doi": "10.1186/s12915-018-0622-4"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "Q-M3",
   "ad": "Q-M3",
   "sayfa": "q_m242.html",
   "ata": "Q-M930",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    13400,
    16300
   ],
   "tmrca_ga": [
    12100,
    12900
   ],
   "formed": 14800,
   "tmrca": 12500,
   "hakemli_yok": "Grugni vd. 2019'un ana metninde Q-M3'ün kendi TMRCA'sı yok; alt dalı Q-M848 12,5 ± 1,6 bin, kardeşi Q-Z780 14,3 ± 1,6 bin yıl."
  },
  {
   "id": "Q-M930",
   "ad": "Q-M930",
   "sayfa": null,
   "ata": "Q-M1107",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14500,
    16400
   ],
   "tmrca_ga": [
    13400,
    16300
   ],
   "formed": 15400,
   "tmrca": 14800
  },
  {
   "id": "R",
   "ad": "R",
   "sayfa": null,
   "ata": "P-P226",
   "ilgi": false,
   "tmrca_ga": [
    25900,
    30500
   ],
   "tmrca": 28200
  },
  {
   "id": "R-L389",
   "ad": "R-L389",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-L761",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    14000,
    18000
   ],
   "tmrca_ga": [
    13800,
    17600
   ],
   "formed": 16000,
   "tmrca": 15600
  },
  {
   "id": "R-L754",
   "ad": "R-L754",
   "sayfa": null,
   "ata": "R1b",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    17500,
    23300
   ],
   "tmrca_ga": [
    15300,
    18900
   ],
   "formed": 20400,
   "tmrca": 17100
  },
  {
   "id": "R-L761",
   "ad": "R-L761",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-L754",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    15300,
    18900
   ],
   "tmrca_ga": [
    14000,
    18000
   ],
   "formed": 17100,
   "tmrca": 16000
  },
  {
   "id": "R-M198",
   "ad": "R-M198",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-M735",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    12300,
    15400
   ],
   "tmrca_ga": [
    7400,
    9900
   ],
   "formed": 13800,
   "tmrca": 8600
  },
  {
   "id": "R-M269",
   "ad": "R1b-M269",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "R-P297",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    11800,
    14900
   ],
   "tmrca_ga": [
    5700,
    7100
   ],
   "formed": 13300,
   "tmrca": 6400,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 5550,
     "alt": 4750,
     "ust": 6500,
     "aralik_turu": "hpd95",
     "hiz": "1,0",
     "yontem": "BEAST",
     "n": "144 Avrupa dizisi",
     "kaynak": "batini2015",
     "kaynak_ad": "Batini vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ncomms8152"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "R-M417",
   "ad": "R1a-M417",
   "sayfa": "r1a_z2123.html",
   "ata": "R-M198",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    7400,
    9900
   ],
   "tmrca_ga": [
    4600,
    5900
   ],
   "formed": 8600,
   "tmrca": 5300,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 5800,
     "alt": 4800,
     "ust": 6800,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,82",
     "yontem": "tam Y dizisi (122 yılda 1 SNP)",
     "n": "aynı çalışma",
     "kaynak": "underhill2015",
     "kaynak_ad": "Underhill vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ejhg.2014.50"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "R-M459",
   "ad": "R-M459",
   "sayfa": null,
   "ata": "R1a",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    16400,
    20100
   ],
   "tmrca_ga": [
    12700,
    17400
   ],
   "formed": 18200,
   "tmrca": 14900
  },
  {
   "id": "R-M735",
   "ad": "R-M735",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-M459",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    12700,
    17400
   ],
   "tmrca_ga": [
    12300,
    15400
   ],
   "formed": 14900,
   "tmrca": 13800
  },
  {
   "id": "R-P297",
   "ad": "R-P297",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-L389",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    13800,
    17600
   ],
   "tmrca_ga": [
    11800,
    14900
   ],
   "formed": 15600,
   "tmrca": 13300
  },
  {
   "id": "R-Y482",
   "ad": "R-Y482",
   "sayfa": null,
   "ata": "R",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    25900,
    30500
   ],
   "tmrca_ga": [
    25900,
    30500
   ],
   "formed": 28200,
   "tmrca": 28200
  },
  {
   "id": "R-Z2123",
   "ad": "R1a-Z2123",
   "sayfa": "r1a_z2123.html",
   "ata": "R-Z2125",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    3900,
    4800
   ],
   "tmrca_ga": [
    3800,
    4400
   ],
   "formed": 4300,
   "tmrca": 4100,
   "hakemli_yok": "Hakemli yaş bulunamadı. Poznik vd. 2016'nın “Z93 içinde 4,0–4,5 bin yıllık genişlemeler” ifadesi bir Z2123 TMRCA'sı değildir."
  },
  {
   "id": "R-Z2124",
   "ad": "R-Z2124",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-Z94",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    4100,
    4800
   ],
   "tmrca_ga": [
    3900,
    4800
   ],
   "formed": 4400,
   "tmrca": 4300
  },
  {
   "id": "R-Z2125",
   "ad": "R-Z2125",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-Z2124",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    3900,
    4800
   ],
   "tmrca_ga": [
    3900,
    4800
   ],
   "formed": 4300,
   "tmrca": 4300
  },
  {
   "id": "R-Z282",
   "ad": "R1a-Z282",
   "sayfa": "r1a_z2123.html",
   "ata": "R-Z283",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "tmrca_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "formed": 5000,
   "tmrca": 5000,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 10665,
     "alt": 8075,
     "ust": 13255,
     "aralik_turu": "se",
     "hiz": "6,9×10⁻⁴ / 25 yıl",
     "yontem": "Y-STR varyansı (ASD₀), evrimsel etkin hız",
     "n": "621 kromozom",
     "kaynak": "underhill2015",
     "not": "Ek Tablo S5 “Z282 assemblage”: 10.665 ± 2.590 yıl (± SE). Aynı tablo pedigri hızıyla 2.944 ± 715 yıl verir — iki hız arasında 3,6 kat fark vardır. Makalenin ana metni Z282 için dizi temelli bir yaş vermez; bu değer dal TMRCA'sı değil, STR varyansından hesaplanmış koalesans/genişleme zamanıdır.",
     "kaynak_ad": "Underhill vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ejhg.2014.50"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "R-Z283",
   "ad": "R-Z283",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-Z645",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "tmrca_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "formed": 5000,
   "tmrca": 5000
  },
  {
   "id": "R-Z645",
   "ad": "R-Z645",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-M417",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    4600,
    5900
   ],
   "tmrca_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "formed": 5300,
   "tmrca": 5000
  },
  {
   "id": "R-Z93",
   "ad": "R1a-Z93",
   "sayfa": "r1a_z2123.html",
   "ata": "R-Z645",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    4100,
    5900
   ],
   "tmrca_ga": [
    4100,
    4800
   ],
   "formed": 5000,
   "tmrca": 4400,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 5600,
     "alt": 4000,
     "ust": 7300,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,74",
     "yontem": "eski DNA kalibrasyonu",
     "n": "456 dizi",
     "kaynak": "karmin2015",
     "not": "değer Silva vd. 2017'nin derlemesinden okunmuştur",
     "kaynak_ad": "Karmin vd. 2015",
     "doi": "10.1101/gr.186684.114"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "R-Z94",
   "ad": "R-Z94",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-Z93",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    4100,
    4800
   ],
   "tmrca_ga": [
    4100,
    4800
   ],
   "formed": 4400,
   "tmrca": 4400
  },
  {
   "id": "R1",
   "ad": "R1",
   "sayfa": null,
   "ata": "R-Y482",
   "ilgi": false,
   "formed_ga": [
    25900,
    30500
   ],
   "tmrca_ga": [
    20500,
    25100
   ],
   "formed": 28200,
   "tmrca": 22800
  },
  {
   "id": "R1a",
   "ad": "R1a-M420",
   "sayfa": "r1a_z2123.html",
   "ata": "R1",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    20500,
    25100
   ],
   "tmrca_ga": [
    16400,
    20100
   ],
   "formed": 22800,
   "tmrca": 18200,
   "hakemli": [
    {
     "yas": 25000,
     "alt": 21300,
     "ust": 29000,
     "aralik_turu": "ga95",
     "hiz": "0,82",
     "yontem": "tam Y dizisi (122 yılda 1 SNP)",
     "n": "8 R1a + 5 R1b dizi",
     "kaynak": "underhill2015",
     "olcut": "ayrilma",
     "not": "R1a ile R1b'nin ayrılma tarihi; YFull'un “oluşum” değerinin karşılığıdır",
     "kaynak_ad": "Underhill vd. 2015",
     "doi": "10.1038/ejhg.2014.50"
    }
   ]
  },
  {
   "id": "R1b",
   "ad": "R1b-M343",
   "sayfa": "haplogruplar.html",
   "ata": "R1",
   "ilgi": true,
   "formed_ga": [
    20500,
    25100
   ],
   "tmrca_ga": [
    17500,
    23300
   ],
   "formed": 22800,
   "tmrca": 20400,
   "hakemli_yok": "R1b-M343 kökü için hakemli yaş bulunamadı; M269'un üst düğümü R1b-L278 için 14,3 bin yıl verilir."
  }
 ]
}