Cengiz Han’ın DNA’sı bulundu mu?

Zerjal ve ark., Asya’nın geniş bir bölgesinde erkeklerin yaklaşık %8’inin taşıdığı, yaklaşık bin yıllık bir Y kromozomu kümesi buldu ve bunu Cengiz Han’ın soyunun yayılmasıyla açıkladı. Bu, dünyadaki erkeklerin yaklaşık %0,5’i demektir; yaygın olarak “yaklaşık 16 milyon erkek” diye aktarılır^[1]. Yazarlar açıklamalarını bir öneri olarak sunar: kümenin kurucusu doğrudan belirlenmedi.

Sonraki istatistiksel çalışmalar, bu kadar yüksek sıklıklı kümelerin tarihsel bir kişiye bağlanmadan, sosyal seçilim varsaymayan (nötr) bir modelle de açıklanabileceğini savundu^{[2, 3]}.

Wei ve ark. kümeyi tüm Y kromozomu dizileriyle yeniden inceledi. Kümenin ortak atasını yaklaşık 2.600 yıl öncesine tarihlediler ve yayılmasını Cengiz Han’ın kendisiyle değil, Moğolca konuşan toplulukların yayılmasıyla açıkladılar; yazarlara göre küme ile Cengiz Han arasında doğrudan bir bağ henüz gösterilmedi^[4].

Askapuli ve ark., Kazakistan’ın Ulıtav bölgesindeki Altın Orda dönemi mozolelerinden dört bireyi (üç erkek, bir kadın) inceledi^[5]. Üç erkek aynı baba hattındandı ve C3* (C2a1a3-F1918) haplogrubunu taşıyordu. Bu hat, 2003’teki “yıldız kümesi”nin dışında değil içindedir: üç birey, kümeyi tanımlayan F3796 belirtecini ve onun üstündeki F1918’i taşıyor. Kenggir adı, kümenin altındaki daha ince bir dalı gösterir^{[5, 4]}. Bunlardan ikisi 14. yüzyıla, biri ise radyokarbonla 18. yüzyıla (1726–1814) tarihleniyor; yani aynı mozole alanına yüzyıllar sonra gömülmüş bir akraba.

Yazarlar bunu C3* ile Moğol İmparatorluğu arasındaki ilişkinin antik DNA ile doğrulanması olarak yorumlar; ama belirli bir hattın Cengiz soyuna ait olduğuna dair kesin kanıtın hâlâ eksik olduğunu da yazarlar. Mozolelerden biri yerel gelenekte Cengiz’in oğlu Cuci’ye ait sayılır. Yazarlar oradaki erkeğin kimliğini belirleyemediklerini açıkça söyler: mozole Cuci’nin ölümünden sonra yapılmış görünüyor, ve Cuci’nin babalığı tarihsel kaynaklarda bile tartışmalıdır (annesi Börte’nin Merkitlerce kaçırılması yüzünden).

Kazak genetikçiler Zhabagin ve Sabitov, aynı yıl aynı dergide yayımlanan bir mektupta, bireylerden birinin 18. yüzyıla ait olmasının “aynı döneme ait bir baba kümesi” yorumunu zayıflattığını, üç erkeğin bugünkü yüksek çözünürlüklü ağaçta farklı alt dallara düştüğünü ve Cengiz soyundan geldiğini söyleyen Kazak Törelerinden yüksek kapsamlı Y verisi olmadığı için bir “imparatorluk imzasının” değerlendirilemeyeceğini yazdı^[6]. Askapuli yanıtında alt dal ayrımlarının ancak yeniden dizilemeyle çözülebileceğini kabul etti; mektubun büyük ölçüde zaten kamuya açık bilgiyi yinelediğini, yeni veri getirmediğini de savundu^[7].